Liedanalyse: Laat maar

Theo Nijland, Laat maar, van het album Jij (2001) – liedanalyse door Siebe Palmen

Theo Nijland is misschien niet de meest bekende liedkunstenaar, maar absoluut een van de meest uitgevoerde! In de afgelopen maanden heb ik een aantal uitvoeringen van zijn prachtige lied Laat maar gezien en gehoord door onbekende vocalisten. Zeker niet onverdienstelijk, maar desalniettemin moest ik erkennen dat er foutjes danwel misverstanden in waren geslopen. Geen ramp, maar te verhelpen door het enkel even te benoemen. De noodzaak van een liedanalyse is me weer duidelijk.

Laat maar
(Theo Nijland)

Ik ging naar je toe
Met lood in mijn schoenen
Ging ik naar je toe en ik keek je aan

Allereerst moge het duidelijk zijn dat de ik-figuur, Nijland, natuurlijk iets op zijn hart heeft. Het is direct herkenbaar, en het is enorm dapper dat hij dan blijkbaar ook de confrontatie opzoekt, ook al gaat het niet echt van harte.
Daarnaast zitten deze eerste zinnen technisch erg goed in elkaar. De regel Met lood in mijn schoenen is zowel een nazin van Ik ging naar je toe in de eerste regel, als een voorzin van Ging ik naar je toe in de derde regel.

Ik wilde het zeggen
Ik moest ‘t je zeggen
Maar toen ben ik opeens weer naar huis teruggegaan

En ondanks de wil en de noodzaak om het te moeten zeggen, durfde Nijland het niet. Je zou hem een lafbek kunnen noemen, ware het niet dat we nog steeds niet weten wat het precies is.

Omdat ik had nagedacht en mijn verstand zei
Dat ik wie weet misschien wel voor schut zou hebben gestaan

Je kent dat wel: je wil iemand iets belangrijks, persoonlijks en intiems vertellen, maar terwijl je naar die persoon toe loopt, ga je twijfelen en haalt je je de ergste scenario’s voor de geest. Tja, dan haak je toch af op het laatste moment. Begrijpelijk.

Want stel dat ik wel van jou hou, maar jij niet van mij

Ah het is een liefdeslied. Zijn we daar ook weer uit. Tot nu toe een liefdeslied met een erg scherpe observatie van herkenbare situaties, gedachten en emoties. Wat ik nu al zo bijzonder knap vind aan dit lied is dat Nijland precies weet te verwoorden waar het om gaat (stille verliefdheid willen uiten) zonder al te veel te gaan zwijmelen.

Laat maar, laat maar

En om het gebeuren nog even te versterken: laat ook maar zitten, het heeft geen zin. Er zijn immers meer slechte scenario’s dan goede, dus hoe groot is de kans dat het daadwerkelijk…

Ik ging naar je terug
Met knikkende knieën
Ging ik naar je terug, maar ik heb ‘t gedaan

Hij heeft het nóg een keer geprobeerd! You go, Theo! Met knikkende knieën weliswaar, maar dat is volstrekt logisch. Maar, hij heeft het gedaan!

Wat ik je moest zeggen
Zei ik maar zo’n beetje
’t Was eigenlijk amper te verstaan

Oké, maar niet in volle overtuiging dus. Sterker nog, waarschijnlijk heeft de jij-persoon het niet eens echt verstaan.

Omdat ik had nagedacht en mijn verstand zei
Dat ik de tijd er eerst maar ‘s overheen moest laten gaan
Zoals golven over het zand, zoals een nachtvorst over het land

Op zichzelf geen gekke gedachte. Als zij bij elkaar horen, komt het vanzelf wel. Daarvoor hoeft hij zijn liefde niet eerst te uiten, dat kan uiteindelijk wel goed komen. Hij verliefd op de jij-persoon, de jij-persoon verliefd op hem.

Laat maar, laat maar, laat maar

Tot drie keer toe Laat maar, deze keer. Het moet nu wel echt van de baan zijn. Ja, hij heeft dan ook besloten om de tijd het werk voor hem te laten doen.

Maar toen opeens waren de rapen gaar
Ik moest naar je terug en toen stond ik daar

En dat is lastig. Wachten. Dus toch nog maar een keer terug, en de noodzaak is deze keer erg hoog. En deze keer gaat Nijland niet eens, hij staat er gewoon.

Met Chardonnay en zalmtartaar want, ja, ik dacht:
Dan maak ik het een beetje gezellig

Toe maar, dat is niet alleen gezellig, dat is meteen romantisch. Is het wel meteen duidelijk.

En je keek me aan en je gaf me je hand
En die hand zette m’n hele lichaam in brand

Dat lijkt de goede kant op te gaan…!

‘Weet je, ik moet je wat zeggen’, zei ik maar zo’n beetje wat jij toen al niet meer verstond, want je riep dat je meer van me hield dan de vrouw van de sultan van Bagdad van de sultan van Bagdad en je kuste me vol op mijn mond en de wereld werd plat

En deze zin, deze ontzettend slimme, ingenieuze, technisch volmaakte zin, daar gaat het veelal fout als anderen de tekst van Nijland zingen. Kijk er zelf eerst eens 15 seconden naar en bedenk even heel goed voor jezelf wat er nu exact staat.

Negen van de tien keer hoor ik de vocalisten zingen: “…meer van me hield dan de vrouw van de sultan van Bagdad. De sultan van Bagdad.” Als dit de oorspronkelijke tekst van het lied was, zou je die op twee manieren kunnen vertalen: Jij riep dat je meer van me hield dan de vrouw van de sultan van Bagdad houdt. Op die manier is de vrouw een volstrekt willekeurige vrouw, die vanuit het niets komt. Óf: Je riep dat je meer van me hield dan de vrouw van de sultan van Bagdad van mij houdt. Dat zou overspel betekenen en heeft niets te maken met de situatie waar Nijland in zit. In beide gevallen is het complete nonsens. Nee, de vrouw van de sultan van Bagdad houdt van de sultan van Bagdad. Gek hè, hoe het schijnbaar onbenullig woordje ‘van’, dat vaak ten onrechte wordt weggelaten, zo’n verschil kan maken.

En nog even terug naar het verhaal: Yes! Het is hem gelukt en het pakt bijzonder goed voor Theo uit. Eind goed, al goed.

Ik ga naar je toe
Met lood in mijn schoenen
Ga ik naar je toe, dan is ‘t maar gedaan
Ik ga het je zeggen,
Ik ga het je zeggen
Of zal ik maar weer naar huis…
Want stel dat ik wel van jou hou,
Maar jij niet van mij
Laat maar, laat maar, laat maar

Hè?! Maar hij heeft het toch allemaal al gezegd? Het is toch dik in orde met die twee? Ze houden toch van elkaar? Verwarring alom. En dat blijkt ook als ik de eerder genoemde vocalisten vraag waar dat laatste couplet over gaat. Geen flauw idee.

En weet je, het maakt mij echt niet zo veel uit wát je voor verklaring hebt voor laatste couplet, en/of voor het hele lied. Als er maar een logische gedachte, een interpretatie, een noodzaak achter zit. Waarom zing je het anders, als je de tekst niet begrijpt?

Mijn verklaring? Omdat Nijland weer terugpakt op het allereerste couplet, maar nu in de tegenwoordige tijd, geeft hij aan op dit moment, nu hij dit zingt in precies dezelfde situatie te zitten als in het begin. Van mezelf weet ik dat als ik in een dergelijke situatie zit, ik ontzettend ga fantaseren. Eerder had ik het al over de ergste scenario’s, maar ook de mooiste en meest onwaarschijnlijke scenario’s schieten door mijn brein. En dat is waar wat mij betreft de bridge (En toen opeens waren de rapen gaar) over gaat. Het is nooit gebeurd, zijn fantasie sloeg op hol. Hij staat nog steeds met zware voeten en instabiele benen aanstalten te maken.

Over Siebe
Siebe Palmen is theaterzanger, liedschrijver en zangdocent. Waar hij zich zoal mee bezighoudt is terug te vinden op zijn onlangs vernieuwde persoonlijke website www.siebepalmen.nl.